مفسّران در اين آيت ( 1 ) دو قول گفتند : يكى آن كه جن ، انس را تزيين مىكنند آنچه به آن ايشان را از راه ببرند ( 2 ) از متابعت هواى نفس ، چه جن را شهوت تعلَّق دارد به اضلال ايشان و انس را به شهوت تعلَّق دارد به متابعت هواى نفس . و وجهى دگر آن است كه حسن گفت و ابن جريج و زجّاج و فرّاء كه : چون كسى از ايشان خواستى تا به سفرى رود در آن راه از جنّيان ترسيدى پناه با سيّد آن وادى دادى و گفتى : اعوذ بسيّد هذا الوادي . آنگه برفتى و گفتى : ايمنم ، و ذلك قوله تعالى : وَأَنَّه كانَ رِجالٌ مِنَ الإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجالٍ مِنَ الْجِنِّ فَزادُوهُمْ رَهَقاً ( 3 ) ، اين استمتاع انس است به جنّ امّا استمتاع جن به انس آن است كه چون از انس چنين شنونده و بينند و اعتقاد ايشان در خود چنين يابند شادمانه شوند و اين قول زجّاج و بلخى و رمّانى است . بلخى گفت : روا باشد كه اين استمتاع و تمتّع راجع باشد با انس كه بعضى به بعضى متمتّع مىشوند به شهوتى كه با يكديگر برانند . * ( وَبَلَغْنا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنا ) * ، در معنى او دو قول گفتند : يكى آن كه حسن و سدّى گفتند مراد به اجل [ 114 - ر ] مرگ است ، برسيديم به آن اجل كه ما را نهاده بودى . قول دوّم آن است كه : مراد حشر و حاضر شدن به قيامت است ، براى آن كه اجل وقت مرگ باشد و حشر وقت جزا . * ( قالَ النَّارُ مَثْواكُمْ خالِدِينَ فِيها ) * ، حق تعالى جواب ايشان دهد و گويد : دوزخ مأوى و مرجع شماست . و مثوى ، مقام باشد من ثوى اذا أقام ، قال الشّاعر : رب ثاو يمل منه الثواء و معنى آيه تقريع جن و انس است از جمله غواة و ضلَّال ايشان در وقت اعتراف ايشان به گناه خود در حالى كه اعتراف و پشيمانى سود ندارد ، و از خداى تعالى جواب چنين آيد كه : النّار مثواكم ( 4 ) دوزخ جاى شماست .

--> ( 1 ) . مج ، وز : ندارد . ( 2 ) . وز : ببردند . ( 3 ) . سورهء جن ( 72 ) آيهء 6 . ( 4 ) . اساس : لكم ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .